Restrukturyzacja a leasing – zaległe raty, bieżące płatności i wypowiedzenie

Czy można zachować leasing w restrukturyzacji?

Restrukturyzacja może umożliwić dalsze korzystanie z leasingowanego przedmiotu i ograniczyć możliwość wypowiedzenia umowy. Nie gwarantuje jednak zachowania każdego leasingu ani zwolnienia ze wszystkich płatności. Kluczowe są rodzaj umowy, kwalifikacja wierzytelności, moment uruchomienia ochrony i przyczyna wypowiedzenia.

Najpierw należy ustalić, czy umowa nadal obowiązuje. Ochrona restrukturyzacyjna nie przywraca automatycznie umowy skutecznie rozwiązanej przed jej uruchomieniem. Równie ważne jest sprawdzenie, kto jest właścicielem rzeczy i jakie roszczenia wynikają z dokumentów leasingowych.

Ten artykuł rozwija temat leasingu. Ogólne reguły przedstawia poradnik restrukturyzacja a wypowiedzenie umów.

Zaległe raty: trzeba ustalić, które wierzytelności obejmuje układ

Punktem wyjścia jest data powstania wierzytelności oraz właściwy dla postępowania moment rozgraniczenia zobowiązań. W PZU znaczenie ma dzień układowy. W innych postępowaniach ocena wiąże się z właściwymi przepisami dotyczącymi otwarcia i zakresu układu.

Nie wystarczy podzielić harmonogramu na faktury z terminem płatności przed restrukturyzacją i po niej. Powstanie wierzytelności nie zawsze pokrywa się z jej wymagalnością. Dodatkowo Prawo restrukturyzacyjne przewiduje szczególne zasady dla niektórych umów leasingu.

Trzeba osobno przeanalizować raty, odsetki, opłaty, koszty ubezpieczenia i ewentualne roszczenia wynikające z rozwiązania umowy. Nie należy zakładać, że każda z tych pozycji ma identyczny status.

Dobrze przygotowany wykaz powinien wskazywać podstawę i datę powstania każdej należności, jej wymagalność, sposób obliczenia oraz kwalifikację przyjętą przez nadzorcę. Ułatwia to rozmowy z finansującym i ogranicza ryzyko sprzecznych rozliczeń.

Przyszłe raty nie zawsze są zobowiązaniami poza układem

Szczególnie istotny jest art. 81 ust. 4 Prawa restrukturyzacyjnego. Dotyczy on leasingu, w którym przedmiot stanowi u korzystającego środek trwały w rozumieniu przepisów podatkowych. Do wierzytelności z takiej umowy stosuje się odpowiednio regułę dotyczącą określonych niewymagalnych wierzytelności.

Oznacza to, że sama przyszła data zapłaty raty nie przesądza o pozostawaniu należności poza układem. Zastosowanie szczególnego przepisu wymaga sprawdzenia treści umowy i kwalifikacji podatkowej przedmiotu, a nie tylko potocznej nazwy „leasing finansowy” albo „operacyjny”.

Przepis odsyła również do ustawowego sposobu pomniejszenia wartości niewymagalnej wierzytelności. Nie należy więc bez analizy wpisywać całej sumy przyszłych rat wprost do spisu.

Praktyczny wniosek jest prosty: przed zmianą sposobu płacenia uzgodnij z nadzorcą kwalifikację konkretnych rat. Zarówno bezrefleksyjne zaprzestanie płatności, jak i dowolne preferowanie jednego wierzyciela może powodować problemy.

Które płatności trzeba nadal regulować?

Zobowiązania nieobjęte układem należy obsługiwać zgodnie z umową i przepisami. W wielu przypadkach będą to należności związane z bieżącym korzystaniem z rzeczy, ale ich kwalifikację trzeba potwierdzić z uwzględnieniem szczególnych zasad leasingu.

Budżet przedsiębiorstwa powinien obejmować również utrzymanie przedmiotu, wymagane ubezpieczenie, serwis i inne obowiązki umowne. Sama zapłata raty może nie wystarczyć, jeżeli umowa wymaga określonego sposobu eksploatacji lub utrzymania zabezpieczeń.

Przygotuj plan płatności z rozdzieleniem należności układowych i pozaukładowych. Jeżeli finansujący przedstawia inne rozliczenie, trzeba wyjaśnić rozbieżność na podstawie umowy i przepisów. Spór co do kwalifikacji nie powinien być zastępowany milczeniem wobec wezwań.

Warto sprawdzić, czy prognoza finansowa uwzględnia realne koszty eksploatacji. Maszyna generująca przychód może być potrzebna firmie, ale jej utrzymanie musi mieścić się w wykonalnym planie.

Ochrona przed wypowiedzeniem umowy leasingu

Leasing został wprost wskazany w art. 256 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego. Ochronę trzeba jednak odnieść do właściwego postępowania i ustawowego momentu jej rozpoczęcia. W PZU z obwieszczeniem wynika ona z odpowiedniego stosowania art. 256 na podstawie art. 226e.

Nie należy przyjmować, że we wszystkich trybach ochrona zaczyna się dopiero przy otwarciu postępowania albo że zawsze działa już od podpisania umowy z doradcą. Przepisy regulują te momenty odrębnie. W przyspieszonym postępowaniu układowym istotne jest obecnie obwieszczenie zarządzenia o wpisaniu do repertorium wniosku złożonego przez dłużnika.

Zakres ochrony nie jest bezwarunkowy. Art. 256 ust. 3 przewiduje wyjątki związane z niewykonywaniem zobowiązań nieobjętych układem i innymi okolicznościami zaistniałymi w odpowiednim okresie. Dlatego przy wypowiedzeniu trzeba ustalić rzeczywistą przyczynę, daty oraz treść zarzutów finansującego.

Samo powołanie w piśmie słowa „restrukturyzacja” nie wystarczy ani do uzasadnienia wypowiedzenia, ani do jego podważenia.

Wezwanie do zapłaty i dodatkowy termin

Niezależnie od ochrony restrukturyzacyjnej znaczenie mają wymagania Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 709¹³ § 2, jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć odpowiedni dodatkowy termin do zapłaty z zagrożeniem wypowiedzenia.

Aktualny przepis przewiduje formę dokumentową. Nie należy automatycznie powielać starszych opisów, według których w każdym przypadku konieczne jest wyłącznie tradycyjne pismo z własnoręcznym podpisem. Trzeba ocenić, czy sposób komunikacji spełnia wymagania ustawowe i umowne.

Weryfikacji wymagają: istnienie zwłoki, prawidłowość kwoty, odpowiedniość dodatkowego terminu, treść ostrzeżenia oraz doręczenie. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego niż ustawowa reguła są nieważne.

Nie oznacza to, że każde wezwanie lub wypowiedzenie będzie nieskuteczne. Dokumenty należy sprawdzić niezwłocznie i odpowiedzieć na konkretną podstawę żądania.

Czy finansujący może żądać zwrotu przedmiotu?

Przedmiot leasingu co do zasady pozostaje własnością finansującego. Nie można więc traktować go automatycznie tak samo jak własnego majątku dłużnika. Trzeba rozróżnić egzekucję długu pieniężnego od żądania wydania rzeczy po zakończeniu umowy.

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje wyłączenie określonych roszczeń o wydanie mienia z zakresu układu. Układ dotyczący długu nie oznacza sam przez się nabycia własności rzeczy ani wygaśnięcia żądania jej zwrotu.

Jeżeli wypowiedzenie jest kwestionowane, należy ustalić dostępne środki ochrony w konkretnej sprawie. Nie należy zakładać, że samo trwanie restrukturyzacji zawsze uprawnia do dalszego korzystania z pojazdu lub maszyny po zakończeniu umowy.

Odrębnej oceny wymaga sytuacja poręczyciela lub innego podmiotu, który ustanowił zabezpieczenie. Restrukturyzacja korzystającego nie daje mu automatycznie takiej samej ochrony.

Rozliczenie po wypowiedzeniu i możliwość dalszego porozumienia

Po rozwiązaniu umowy rozliczenie nie powinno polegać na prostym dodaniu wszystkich pozostałych rat bez uwzględnienia ustawowych korekt. Art. 709¹⁵ Kodeksu cywilnego przewiduje pomniejszenie żądania o korzyści wynikające z wcześniejszej zapłaty oraz rozwiązania umowy, przy spełnieniu przesłanek tego przepisu.

Znaczenie mogą mieć odzyskanie przedmiotu, jego dalsza sprzedaż lub wykorzystanie oraz sposób przedstawienia rozliczenia. Korzyści nie należy jednak ustalać dowolnie ani utożsamiać zawsze z jedną hipotetyczną ceną rynkową.

Możliwe jest poszukiwanie porozumienia dotyczącego dalszego korzystania, spłaty lub innego rozwiązania gospodarczego. Wymaga ono zgody właściwych stron i uwzględnienia zasad postępowania. Restrukturyzacja nie gwarantuje wznowienia umowy ani zachowania prawa wykupu na dotychczasowych warunkach.

W sanacji istnieją szczególne kompetencje zarządcy dotyczące odstąpienia od umów wzajemnych za zgodą sędziego-komisarza. Nie jest to ogólne prawo każdego dłużnika w każdym trybie do jednostronnego „wyjścia z leasingu”.

Dokumenty do analizy leasingu

Zgromadź umowę wraz z ogólnymi warunkami i aneksami, harmonogram, historię wpłat, faktury, dokumenty kwalifikacji podatkowej, wezwania, wypowiedzenie i dowody doręczeń. Przydatne będą też dokumenty zabezpieczeń, ubezpieczenia i aktualne rozliczenie finansującego.

Następnie ustal:

1. Czy umowa nadal trwa i od kiedy działa ewentualna ochrona?
2. Które należności obejmuje układ, a które trzeba regulować na bieżąco?
3. Czy firma może pokryć koszty utrzymania przedmiotu?
4. Czy wezwanie i wypowiedzenie spełniają wymagania prawne?
5. Jakie skutki miałaby utrata rzeczy dla przychodów i wykonania układu?

Te informacje pomagają przygotować negocjacje z wierzycielami i realne propozycje układowe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy restrukturyzacja zatrzymuje wszystkie raty leasingu?

Nie. Trzeba ustalić, które wierzytelności obejmuje układ i jakie zobowiązania pozostają bieżące. Szczególne zasady mogą dotyczyć także rat jeszcze niewymagalnych.

Czy raty z terminem po rozpoczęciu restrukturyzacji zawsze są poza układem?

Nie. Art. 81 ust. 4 przewiduje szczególne rozwiązanie dla leasingu, w którym przedmiot jest środkiem trwałym korzystającego w rozumieniu przepisów podatkowych. Sama data płatności nie rozstrzyga.

Czy finansujący może wypowiedzieć leasing z powodu nowych zaległości?

Ochrona przed wypowiedzeniem ma wyjątki, w tym dotyczące niewykonywania zobowiązań nieobjętych układem. Konieczna jest ocena konkretnej należności i spełnienia wymagań wypowiedzenia.

Czy wezwanie przed wypowiedzeniem wymaga papierowego listu?

Aktualny art. 709¹³ § 2 przewiduje formę dokumentową. Trzeba zbadać zgodność konkretnej wiadomości i doręczenia z ustawą oraz umową.

Czy układ przywraca wcześniej rozwiązany leasing?

Nie automatycznie. Skutecznie zakończona umowa wymaga odrębnej oceny i ewentualnego porozumienia. Sam układ nie gwarantuje także zachowania opcji wykupu.

Czy po zwrocie przedmiotu trzeba zapłacić wszystkie pozostałe raty?

Rozliczenie zależy od podstawy rozwiązania i przepisów. Przy zastosowaniu art. 709¹⁵ żądanie podlega pomniejszeniu o przewidziane prawem korzyści. Należy sprawdzić szczegółowe rozliczenie finansującego.

Podstawa prawna i zakres pomocy

Podstawą są w szczególności art. 81, 151, 167, 226e, 256 i 298 Prawa restrukturyzacyjnego oraz art. 709¹³ i 709¹⁵ Kodeksu cywilnego. Dla wcześniejszych spraw i zdarzeń trzeba sprawdzić właściwe przepisy przejściowe.

Stan prawny zweryfikowano na 2 października 2026 r. Materiał jest informacyjny i nie zastępuje analizy konkretnej umowy. Jeżeli leasing jest kluczowy dla działania przedsiębiorstwa, warto omówić dokumenty odpowiednio wcześnie poprzez kontakt z kancelarią.

Źródła urzędowe

Prawo restrukturyzacyjne – Dz.U. 2026 poz. 533: https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/533/ogl

Kodeks cywilny – tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795: https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/795/ogl